Meta-Analiz İçin Hangi Veriler Gerekir?
Sürekli ve ikili sonuçlar için meta-analizde gereken veriler, eksik verinin nasıl ele alınacağı ve etki büyüklüğü seçimi üzerine pratik rehber.
Meta-analiz için her çalışmadan, seçilen etki büyüklüğünü ve onun belirsizliğini hesaplamaya yetecek veri gerekir. Sürekli sonuçlarda genellikle her grubun ortalaması, standart sapması ve örneklem büyüklüğü; ikili sonuçlarda her gruptaki olay sayısı ve toplam katılımcı sayısı gerekir. Bu veriler yoksa raporlanan etki büyüklüğü ile standart hatası veya güven aralığı kullanılabilir.
Sürekli sonuçlar
Ortalama farkı (MD) veya standartlaştırılmış ortalama farkı (SMD; ör. Hedges g) için her grubun ortalaması, standart sapması ve analizdeki katılımcı sayısı gerekir. Çalışmalar aynı sonucu farklı ölçeklerle ölçtüyse SMD daha uygun olabilir. Standart hata ile standart sapmayı karıştırmak sık yapılan bir hatadır.
İkili sonuçlar
Risk oranı (RR), olasılık oranı (OR) veya risk farkı (RD) için her gruptaki olay sayısı ve toplam katılımcı sayısı gerekir. Hangi ölçünün seçileceği, sonucun sıklığına ve yorumlanabilirliğe göre protokolde önceden belirtilmelidir.
Eksik veya farklı biçimde raporlanmış veri
Bazı çalışmalar yalnızca medyan ve çeyrekler arası aralık, yalnızca p değeri veya yalnızca grafik sunar. Bu durumda yazarlarla iletişime geçmek, uygun dönüştürme yöntemleri kullanmak veya çalışmayı anlatı sentezine dahil etmek seçenekleri vardır. Hangi yöntemin kullanıldığı ve bunun sonuçlara etkisi duyarlılık analiziyle raporlanmalıdır.
Veri çıkarım formu ve çift kontrol
Veri çıkarımı için önceden test edilmiş bir form kullanmak ve mümkünse iki kişinin bağımsız çıkarım yapması hataları azaltır. Aynı çalışmanın birden fazla yayınında aynı katılımcıların iki kez sayılmamasına dikkat edilmelidir. Cochrane El Kitabı, veri toplama ve etki ölçüleri için ayrıntılı rehberlik sunar.
Tezyar'ın destek verebileceği kısım
Tezyar, veri çıkarım formunun tasarımına, etki büyüklüğü seçimine, meta-analiz ve heterojenlik analizlerine ve sonuçların raporlanmasına destek olabilir. Eksik veri uydurulmaz; anlamlı sonuç elde etmek için çalışma seçimi veya analiz yöntemi değiştirilmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaç çalışma ile meta-analiz yapılabilir?
Teknik olarak iki çalışma ile birleştirme yapılabilir; ancak çalışma sayısı azaldıkça heterojenlik ve yayın yanlılığı değerlendirmesi güvenilirliğini yitirir. Çalışmaların birleştirilebilir olup olmadığı sayıdan daha önemlidir.
Sabit etkiler mi, rastgele etkiler mi?
Seçim, çalışmaların tek bir ortak etkiyi mi yoksa farklılaşan etkilerin bir dağılımını mı tahmin ettiğine dair varsayıma dayanır ve protokolde gerekçelendirilmelidir. Yalnızca heterojenlik testinin sonucuna göre model değiştirmek önerilmez.
Kaynaklar
İlgili konular
PRISMA 2020 kontrol listesini makaledeki bölümlerle eşleştirme, akış diyagramındaki sayıları kayıtlarla doğrulama ve sık yapılan hatalar.
Sistematik derleme protokolünün PROSPERO'ya kaydı için uygunluk, zamanlama, kayıt formunda istenen bilgiler ve kayıt sonrası değişikliklerin yönetimi.