PRISMA 2020 Kontrol Listesi ve Akış Diyagramı: Türkçe Rehber
PRISMA 2020 kontrol listesini makaledeki bölümlerle eşleştirme, akış diyagramındaki sayıları kayıtlarla doğrulama ve sık yapılan hatalar.
PRISMA 2020, sistematik derlemelerin şeffaf raporlanması için hazırlanmış bir kılavuzdur (Page ve ark., BMJ 2021). 27 maddelik kontrol listesi ve akış diyagramından oluşur; derlemenin kalitesini onaylayan bir belge değildir. Her maddenin makalede hangi sayfada karşılandığını gösterin ve akış diyagramındaki her sayıyı arama ve seçim kayıtlarınızdan doğrulayın.
Kontrol listesini makaleyle eşleştirin
Kontrol listesindeki her madde için makalenin hangi bölümünde ve sayfasında karşılandığını yazın. Uygulanamayan maddeleri nedeniyle belirtin; yapılmamış bir adımı yapılmış gibi yazmayın. Özler için ayrı bir PRISMA 2020 for Abstracts kontrol listesi bulunduğunu da unutmayın.
Akış diyagramındaki sayıları kayıtlardan çıkarın
Veri tabanı başına bulunan kayıt sayısı, yinelenenlerin çıkarılması, başlık-özet taraması, tam metin değerlendirmesi ve dışlama nedenleri ayrı ayrı belgelenmelidir. PRISMA 2020, "rapor" ile "çalışma" sayısını ayırır: aynı çalışmanın birden fazla yayını olabilir. Tam metinden dışlama nedenlerinin sayıları gerçek değerlendirme kayıtlarıyla eşleşmelidir.
Arama stratejisinin tekrarlanabilirliği
Her veri tabanı için tam arama ifadesi, arama tarihi, kullanılan platform ve uygulanan filtreler raporlanmalıdır. Tam arama ifadeleri genellikle ek dosyada verilir. Türkçe literatür de taranacaksa TR Dizin, DergiPark ve YÖK Ulusal Tez Merkezi gibi kaynaklar ve Türkçe arama terimleri ayrıca belgelenmelidir.
Sık yapılan hatalar
Akış diyagramında sayıların birbirini tutmaması, dışlama nedenlerinin "diğer" başlığında toplanması, protokolden sapmaların açıklanmaması, yanlılık riski değerlendirmesinin sonuçların yorumuna yansıtılmaması ve kontrol listesinin gönderimden hemen önce gelişigüzel doldurulması sık karşılaşılan sorunlardır.
Tezyar'ın destek verebileceği kısım
Tezyar, mevcut arama ve seçim kayıtlarınızı makaleyle karşılaştırarak eksik raporlama maddelerini belirlemenize ve PRISMA 2020 kontrol listesini ve akış diyagramını hazırlamanıza destek olabilir. Gerçekleştirilmemiş aramalar veya bağımsız değerlendirmeler geriye dönük olarak varmış gibi gösterilmez.
Sıkça Sorulan Sorular
PRISMA kontrol listesini doldurmak kabul edilmeyi sağlar mı?
Hayır. Kontrol listesi raporlamanın şeffaflığına yardımcı olur; derlemenin bilimsel katkısı ve yöntemi ayrıca değerlendirilir.
Kapsam derlemesi (scoping review) için de PRISMA 2020 mi kullanılır?
Kapsam derlemeleri için ayrı bir uzantı olan PRISMA-ScR bulunur. Derlemenizin türüne uygun kılavuzu seçin.
Kaynaklar
İlgili konular
Sürekli ve ikili sonuçlar için meta-analizde gereken veriler, eksik verinin nasıl ele alınacağı ve etki büyüklüğü seçimi üzerine pratik rehber.
Sistematik derleme protokolünün PROSPERO'ya kaydı için uygunluk, zamanlama, kayıt formunda istenen bilgiler ve kayıt sonrası değişikliklerin yönetimi.